Ngủ dậy bị sưng mắt phần lớn là do dịch đọng lại quanh mí sau một đêm nằm ngang, nặng hơn khi tối hôm trước bạn ăn mặn, uống bia rượu, ngủ ít hoặc khóc, và thường dịu dần trong buổi sáng. Chườm lạnh, kê gối cao hơn một chút, bớt muối trong bữa tối và không dụi mắt là những việc làm được ngay ở nhà. Cần đi khám khi mí sưng kèm đỏ, nóng, đau, khi nhìn mờ hay sốt, khi sưng kéo dài nhiều ngày, hoặc khi mặt, tay, chân cũng phù. Bài này tách sưng mắt buổi sáng khỏi bọng mắt và quầng thâm: ba chuyện hay bị gộp làm một, nhưng nguyên nhân và cách xử lý khác nhau.
Ngủ dậy bị sưng mắt là do đâu
Theo bài của Vinmec về cách làm giảm sưng mắt sau khi ngủ dậy, mắt sưng lúc mới thức dậy là do chất lỏng tích tụ hoặc do viêm trong các mô liên kết ở mí mắt. Ở người khỏe mạnh, sưng buổi sáng thường là do tích dịch. Lúc đứng hay ngồi, trọng lực kéo dịch về phía dưới cơ thể; nằm ngang bảy, tám tiếng liền thì dịch phân bố đều hơn, và mí mắt, nơi da rất mỏng, là chỗ thấy rõ nhất. Dậy đi lại, rửa mặt, ăn sáng một lúc, mắt thường đỡ dần. Những yếu tố dưới đây làm lượng dịch ấy nhiều hơn.
Bữa tối mặn. Chén nước mắm, nước chấm lẩu, gói mì lúc nửa đêm hay đĩa ốc chấm muối ớt đều chứa khá nhiều muối. Vinmec lưu ý ăn quá nhiều muối mà không uống đủ nước sẽ gây tích nước ở vùng mắt. Một bài khác của Vinmec về sưng mí mắt trên và đau cho biết sưng do ứ nước tạm thời sau khi ăn mặn có thể tự hết trong vòng 24 giờ nếu uống thêm nước và giảm muối.
Bia rượu. Uống nhiều rượu bia làm cơ thể mất nước, và theo Vinmec, vùng da quanh mắt khi đó có xu hướng giữ lại chất lỏng, gây sưng mí và thâm quầng quanh mắt. Vì vậy mà sau một buổi nhậu tối thứ Sáu, sáng thứ Bảy soi gương là thấy ngay ở đôi mắt.
Thức khuya, ngủ ít. Chạy deadline đến hai giờ sáng, bảy giờ lại phải dậy đi làm, sáng ra mắt sưng là chuyện dễ hiểu. Vinmec xếp thiếu ngủ lên đầu danh sách nguyên nhân, vì ngủ không đủ giấc khiến dịch và máu dồn lại quanh mắt vào buổi sáng.
Khóc, mệt mỏi, trang điểm mắt đậm. Bài về sưng mí mắt của Vinmec kể thêm kiệt sức, khóc nhiều, trang điểm mắt quá nhiều, vệ sinh mắt kém và dị ứng với sản phẩm chăm sóc da.
Dị ứng. Bụi, phấn hoa, lông chó mèo, và cả drap giường hay nước xả vải có thể gây dị ứng ở mắt, khiến mắt sưng, đỏ, chảy nước mắt và ngứa rát. Nếu mắt sưng kèm ngứa, và hay bị sau khi thay drap, áo gối hoặc đổi loại nước xả, hãy nghĩ đến dị ứng trước.
Phòng máy lạnh khô. Vinmec nêu nhiệt độ môi trường cao làm mắt khô, dễ kích ứng hơn và dẫn tới sưng mí sau khi ngủ dậy; bật máy lạnh thật lạnh cũng không giải quyết được hết, vì máy lạnh làm không khí khô đi đáng kể. Bài về mất ngủ khi trời nóng và cách thư giãn gợi ý để máy lạnh khoảng 26 đến 27 độ kèm một chiếc quạt cho không khí lưu thông, thay vì một phòng rất lạnh và không khí đứng yên.
Quên tháo kính áp tròng khi ngủ. Theo Vinmec, vi khuẩn và virus có thể sinh sôi giữa kính và bề mặt mắt, gây sưng mắt.
Tuổi tác. Càng lớn tuổi, mô nâng đỡ mí mắt càng yếu đi, và mỡ quanh mắt dồn xuống, đọng lại ở mí dưới. Đó là bọng mắt; vì không phải do dịch nên bọng mắt không xẹp sau vài giờ như sưng buổi sáng.
Sưng mắt buổi sáng, bọng mắt và quầng thâm khác nhau thế nào
Nhìn gương lúc bảy giờ sáng, ba thứ này dễ lẫn vào nhau. Phân biệt được thì bạn biết việc nào đáng làm và việc nào chỉ tốn công:
| Trông thế nào | Thường do đâu | Thay đổi trong ngày | Điều có thể giúp | |
|---|---|---|---|---|
| Sưng mắt buổi sáng | Mí trên, mí dưới hoặc cả hai phồng, căng, có khi khó mở mắt | Dịch đọng lại qua đêm; nặng hơn sau bữa mặn, bia rượu, thiếu ngủ, khóc, dị ứng | Dịu dần sau khi dậy; sưng do ăn mặn có thể hết trong vòng 24 giờ | Chườm lạnh, kê gối cao hơn, bớt muối buổi tối, uống đủ nước |
| Bọng mắt | Túi phồng nằm cố định dưới mắt | Mô nâng đỡ mí yếu đi theo tuổi, mỡ dồn xuống mí dưới; có người do đặc điểm bẩm sinh | Gần như không đổi; buổi sáng có thêm dịch thì trông rõ hơn | Các việc ở hàng trên chỉ bớt được phần dịch đọng thêm vào buổi sáng; muốn biết thêm thì hỏi bác sĩ |
| Quầng thâm | Vùng da dưới mắt sẫm màu hơn xung quanh, không phồng | Nhiều nguyên nhân; bia rượu là một yếu tố được nêu | Ít thay đổi theo giờ | Ngủ đủ, hạn chế bia rượu; nếu bận tâm, bác sĩ có thể tìm nguyên nhân |
Vinmec cũng lưu ý có trường hợp mắt sưng do đặc điểm di truyền bẩm sinh, không thể khắc phục bằng các biện pháp tại nhà. Bảng trên cũng cho thấy một buổi spa làm được tới đâu. Trang liệu trình massage và mặt nạ cho vùng mắt ở Chạm Spa ghi rằng liệu trình nhằm làm dịu mắt sưng nhẹ buổi sáng, còn quầng thâm, bọng mắt hay nếp nhăn thì không phải mục tiêu, và spa không hứa hẹn điều đó. Còn nếu mắt bạn không sưng mà khô, rát, nhức sau cả ngày nhìn màn hình, đó là chuyện khác, đã có bài riêng về mỏi mắt khi dùng máy tính.
Cách làm dịu mắt sưng buổi sáng
Sáu việc dưới đây không tốn tiền. Hai việc đầu dành cho sáng nay, bốn việc sau dành cho tối nay để sáng mai đỡ hơn:
- Chườm lạnh trong thời gian ngắn. Vinmec hướng dẫn dùng một chiếc khăn lạnh hoặc khăn bọc đá, chườm lên vùng mí mắt, và dặn chỉ chườm trong thời gian ngắn, không chườm quá lâu. Bọc đá trong khăn, đừng áp viên đá trực tiếp lên vùng da mỏng quanh mắt.
- Không dụi mắt. Mắt sưng thường kèm cảm giác cộm, ngứa, và tay đưa lên mắt gần như theo phản xạ. Vinmec khuyên tránh dụi tay vào mắt và rửa tay thường xuyên để hạn chế nhiễm khuẩn.
- Bớt muối và bia rượu trong bữa tối. Chấm nước mắm vừa phải, đừng ăn mì gói lúc khuya, và nếu cuối tuần có hẹn nhậu thì xen nước lọc giữa các ly. Vinmec khuyên hạn chế ăn quá nhiều muối hoặc tinh bột vì có thể gây tích nước ở vùng mắt.
- Uống đủ nước trong ngày. Thiếu nước không làm mắt bớt sưng, ngược lại: thừa muối mà thiếu nước mới gây tích nước. Vinmec khuyên uống đủ nước, trên 2 lít mỗi ngày.
- Tẩy trang và tháo kính áp tròng trước khi ngủ. Vinmec dặn tẩy trang đúng cách để hạn chế viêm ở mi. Sau một ngày kem chống nắng, khói bụi và mồ hôi, bài chăm sóc da mùa nóng ẩm ở Sài Gòn hướng dẫn dùng dầu hoặc sáp tẩy trang trước, rồi rửa lại bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ.
- Kê gối cao hơn một chút và ngủ đủ. Đầu cao hơn thân một chút thì dịch ít dồn về vùng mắt hơn khi nằm cả đêm; với sưng mí do mệt mỏi, Vinmec cũng gợi ý điều chỉnh tư thế khi ngủ. Còn về thời lượng, Vinmec khuyên người trưởng thành ngủ đủ 7 đến 8 tiếng mỗi ngày và hạn chế dùng điện thoại, máy tính.
Dưa leo, túi trà và những mẹo truyền miệng
Đắp lát dưa leo lạnh hay túi trà để lạnh là mẹo ai cũng từng nghe, và chính bài của Vinmec cũng nhắc tới cả hai, kèm lời dặn để túi trà trong ngăn mát rồi đắp khoảng 10 đến 15 phút. Thứ thật sự có tác dụng trong các mẹo này là cái lạnh: thứ gì mát, sạch, đặt nhẹ lên mí vài phút đều làm được việc tương tự. Một chiếc khăn sạch nhúng nước lạnh rẻ hơn, dễ giữ vệ sinh hơn, và không để lại vụn dưa hay nước trà gần mắt. Còn những lời hứa xa hơn, như dưa leo “làm sáng vùng mắt”, thì đừng kỳ vọng: cái lạnh làm dịu chỗ sưng do dịch, không đổi được màu da hay bọng mắt.
Massage cũng được Vinmec hướng dẫn: xoa nhẹ theo vòng tròn, từ hai bên thái dương vào mí mắt, lặp lại khoảng 10 đến 15 lần. Chữ quan trọng là “nhẹ”, vì da vùng này rất mỏng. Còn nha đam hay sữa chua tự pha thì thử trên một vùng da nhỏ trước; thấy ngứa hoặc đỏ thì rửa sạch và ngưng, vì dị ứng với sản phẩm chăm sóc da cũng là một nguyên nhân gây sưng mí mà Vinmec nêu.
Sưng một bên mắt hay sưng mí trên: dấu hiệu nên để ý
Bữa tối mặn, một đêm thức khuya hay một trận khóc thường làm sưng cả hai mắt, và sưng khá đều nhau. Khi chỉ một bên sưng, chẳng hạn chỉ mắt phải, nguyên nhân nhiều khả năng nằm ngay tại con mắt đó. Bảng tra triệu chứng trên trang về các vấn đề mí mắt của NHS, hệ thống y tế công của Anh, ghi rằng cục hay chỗ sưng trên mí có thể là lẹo hoặc chắp; mí sưng kèm ngứa, bong vảy hay dính có thể do dị ứng, viêm bờ mi hoặc viêm kết mạc; còn mí sưng, nóng và đau có thể là viêm mô tế bào. NHS cũng dặn đừng tự chẩn đoán mà hãy hỏi dược sĩ, bác sĩ hoặc chuyên viên khám mắt.
Với mí mắt trên sưng và đau, bài của Vinmec kể các nguyên nhân từ dị ứng thời tiết, trang điểm, viêm bờ mi, viêm kết mạc, đến bệnh Graves (một rối loạn khiến tuyến giáp hoạt động quá mức) và viêm mô tế bào hốc mắt, một dạng nhiễm trùng sâu trong mô mí mắt có thể lan nhanh, gây rất đau và cần khám ngay. Nếu thấy một cục nhỏ trên mí, đừng nặn: Vinmec dặn tuyệt đối không tự nặn chắp hay lẹo vì có thể làm nhiễm trùng nặng hơn, và việc tháo mủ nếu cần phải do bác sĩ chuyên khoa chỉ định.
Khi nào ngủ dậy bị sưng mắt cần đi khám
Phần lớn trường hợp thì không sao. NHS viết rằng nhiều vấn đề ở mí mắt không nghiêm trọng, và sưng do côn trùng đốt, va chạm hay sau phẫu thuật ở gần mắt thường tự hết sau khoảng một tuần. Nhưng hãy đi khám sớm, trong ngày nếu được, khi có một trong các dấu hiệu sau, tổng hợp từ NHS và Vinmec:
- Mí mắt sưng kèm đỏ, nóng, đau, ấn vào thấy đau, hoặc nổi bóng nước.
- Đau ở trong mắt chứ không chỉ ở mí, hoặc lòng trắng mắt đỏ nhiều, một phần hay toàn bộ.
- Không mở được mắt, không giữ mắt mở được, hoặc mí mắt sụp xuống đột ngột.
- Nhìn mờ, sợ ánh sáng, thấy chớp sáng, đường zigzag hay đốm màu.
- Sốt cao, ớn lạnh, mệt khắp người; hoặc có triệu chứng ở mắt kèm đau đầu, buồn nôn, nôn.
- Bạn nghi mình đang bị phản ứng dị ứng.
- Sưng kéo dài, không giảm dù đã chườm lạnh, bớt muối, ngủ đủ.
- Tay, chân hay mặt cũng phù cùng lúc với mắt: Vinmec cho biết thường xuyên ngủ dậy với đôi mắt sưng húp có thể là dấu hiệu cảnh báo suy giảm chức năng thận, và sưng tay chân kèm sưng mắt thì nên đi khám ngay.
Mắt đỏ, nhiều ghèn hay dính mí vào buổi sáng chưa hẳn là chuyện gấp, nhưng nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ, vì NHS xếp mí dính, ngứa, sưng vào nhóm dị ứng, viêm bờ mi hoặc viêm kết mạc. Đừng tự mua thuốc nhỏ mắt kháng sinh: Vinmec dặn không tự ý dùng thuốc kháng sinh hay thuốc điều trị cho mắt khi chưa được bác sĩ cho phép.
Trẻ nhỏ sưng mắt thì đưa đi khám, đừng tự nhỏ thuốc rồi ngồi chờ. Vinmec cho biết trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là những đối tượng dễ bị tắc ống lệ, và nếu mí mắt sưng, đau, kèm sốt thì nên đi khám bác sĩ ngay; NHS xếp trẻ sơ sinh dưới một tháng tuổi bị đỏ mắt, dính mắt vào nhóm cần khám gấp. Phụ nữ mang thai cũng cần để ý: Vinmec xếp tiền sản giật cùng rối loạn tuyến giáp và suy nội tạng vào nhóm nguyên nhân nghiêm trọng hơn của sưng mí mắt, nên thấy mắt hoặc mặt sưng phù khác thường thì báo bác sĩ sản khoa sớm, đừng chờ xem có tự hết không.
Khi nào một buổi chăm sóc vùng mắt ở spa là hợp lý
Nếu bác sĩ không thấy vấn đề gì, hoặc bạn biết rõ đôi mắt sưng là do một tuần thức khuya, ăn uống thất thường, thì một giờ chăm sóc ở spa là lựa chọn dễ chịu, miễn là bạn kỳ vọng đúng mức.
Buổi chăm sóc vùng mắt chuyên sâu 60 phút ở Chạm Spa có giá 350.000 ₫, gồm massage chuyên biệt vùng mắt và mặt nạ dưỡng. Trang liệu trình xếp mắt sưng nhẹ buổi sáng vào danh sách những gì liệu trình có thể hỗ trợ, kèm một câu thẳng thắn: massage và mặt nạ nhằm làm dịu vùng mắt, còn mức độ khác biệt thì tùy mỗi người. Trang cũng nói rõ những gì liệu trình không làm: không nhằm làm mờ quầng thâm, bọng mắt hay nếp nhăn; không khám mắt, không điều trị bệnh và không tác động đến thị lực. Đây là chăm sóc thẩm mỹ cho vùng quanh mắt, không phải chăm sóc y khoa cho mắt.
Menu không ghi thứ tự hai phần, mỗi phần kéo dài bao lâu hay tên sản phẩm được dùng; muốn biết thì cứ hỏi khi đặt lịch. Hỏi luôn nếu bạn đeo kính áp tròng, có mi nối hoặc da nhạy cảm, và báo nếu đang mang thai để spa kiểm tra loại mặt nạ. Liệu trình chỉ gồm massage và mặt nạ: không kim, không peel, không lấy nhân. Spa mở cửa đến 21:00 nên buổi 60 phút bắt đầu muộn nhất lúc 20:00, thoải mái cho người tan làm.
Nếu sưng lan ra cả gò má và đường viền hàm, hoặc hàm căng cứng vì nghiến răng, guasha mặt bằng đá tự nhiên (60 phút, 280.000 ₫) làm trên toàn bộ gương mặt và cổ; trang liệu trình mô tả hiệu quả giảm sưng thường giữ được vài ngày, lâu hơn nếu ngủ đủ và hạn chế muối, rượu bia. Guasha Mặt cũng là một trong hai liệu trình da mặt mà Chạm Spa ghi rõ là phù hợp trong thai kỳ. Muốn biết vì sao các thao tác giảm sưng trên mặt phải thật nhẹ và ai nên hỏi bác sĩ trước, hãy đọc bài về massage bạch huyết.
Hãy đi khám trước rồi mới đặt lịch nếu mắt đang đỏ, đau hay viêm nhiễm, nếu bạn vừa phẫu thuật mắt hay mí mắt, hoặc vùng quanh mắt sưng, nổi mẩn mà không rõ nguyên nhân: chính trang liệu trình cũng ghi như vậy. Muốn xem cả menu, trang các liệu trình chăm sóc da mặt chuyên sâu ở Quận 1 xếp chúng theo vấn đề da và thời gian nghỉ dưỡng. Nếu điều bạn bận tâm là cả làn da chứ không riêng đôi mắt, cách chọn liệu trình chăm sóc da mặt theo vấn đề da giúp thu hẹp lựa chọn.
Kết luận: phần lớn là chuyện của tối hôm trước
Đôi mắt sưng lúc sáng thường kể lại buổi tối hôm trước: một bữa mặn, vài ly bia, một đêm ngủ muộn hay một trận khóc. Chườm khăn lạnh, đừng dụi, rồi tối nay bớt muối, tẩy trang và kê gối cao hơn một chút. Sưng buổi sáng thì dịu đi trong ngày; bọng mắt và quầng thâm thì không, và đó là chuyện để hỏi bác sĩ chứ không phải chuyện của một miếng dưa leo. Mắt sưng kèm đau, đỏ, nóng, sốt, nhìn mờ, kéo dài, hay cả tay chân cũng phù thì đi khám; trẻ nhỏ sưng mắt thì đi khám luôn.
Nếu muốn dành một giờ cho đôi mắt sau một tuần dài, bạn cứ nhắn hỏi trước những gì menu chưa ghi. Chạm Spa ở 82/20A Mạc Đĩnh Chi, Phường Tân Định, Quận 1, mở cửa 09:00–21:00 tất cả các ngày trong tuần; đặt lịch qua Fresha, hoặc Zalo và WhatsApp 0986 837 471.
Câu hỏi thường gặp về sưng mắt buổi sáng
Ngủ dậy bị sưng mắt có sao không?
Thường thì không. Sưng cả hai mắt sau một tối ăn mặn, uống bia, thức khuya hay khóc thường là do dịch đọng lại và sẽ dịu dần; Vinmec cho biết sưng do ứ nước sau khi ăn mặn có thể tự hết trong vòng 24 giờ. Cần đi khám khi mí sưng kèm đau, đỏ, nóng, sốt, nhìn mờ, khi sưng kéo dài, hoặc khi tay chân cũng phù.
Vì sao sáng dậy chỉ sưng một bên mắt?
Khi chỉ một mắt sưng, nguyên nhân thường nằm ở chính con mắt đó hơn là ở bữa tối. NHS liệt kê lẹo, chắp, dị ứng, viêm bờ mi, viêm kết mạc, và viêm mô tế bào khi mí sưng, nóng, đau. Đừng nặn cục nhỏ trên mí; nếu sưng kèm đỏ, nóng, đau hay nhìn mờ thì đi khám trong ngày.
Sưng mí mắt trên sau một đêm ngủ thường do đâu?
Theo Vinmec, sưng mí trên có thể do dị ứng thời tiết, trang điểm, ngủ quá nhiều, kiệt sức hay khóc nhiều, và cũng có thể do viêm bờ mi, viêm kết mạc hoặc bệnh tuyến giáp. Nếu mí sưng và đau đột ngột, cơn đau nặng dần, kéo dài, hoặc thị lực thay đổi, Vinmec khuyên đi gặp bác sĩ để tìm đúng nguyên nhân.
Đắp dưa leo hay túi trà lên mắt sưng có tác dụng không?
Có, ở mức của một miếng chườm lạnh. Vinmec gợi ý để túi trà trong ngăn mát rồi đắp khoảng 10 đến 15 phút, và cũng nhắc tới dưa leo lạnh. Một chiếc khăn sạch nhúng nước lạnh làm được việc tương tự và dễ giữ vệ sinh hơn. Đừng mong chúng làm mờ quầng thâm hay bọng mắt.
Có nên nhịn uống nước buổi tối để sáng không bị sưng mắt?
Không nên. Vinmec giải thích chính việc ăn nhiều muối mà không uống đủ nước mới gây tích nước ở vùng mắt, và khuyên uống đủ nước, trên 2 lít mỗi ngày. Thứ nên bớt vào buổi tối là muối và bia rượu, không phải nước lọc.
Trẻ nhỏ ngủ dậy bị sưng mắt thì cha mẹ nên làm gì?
Đưa bé đi khám, nhất là khi kèm sốt, đỏ mắt hay dính mắt. Vinmec cho biết trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dễ bị tắc ống lệ, và mí mắt sưng, đau kèm sốt thì nên đi khám ngay; NHS xếp trẻ sơ sinh dưới một tháng tuổi bị đỏ, dính mắt vào nhóm cần khám gấp. Đừng tự nhỏ thuốc cho bé khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Sáng nào cũng sưng mắt thì có nên đi spa không?
Nên đi khám trước, vì Vinmec coi việc thường xuyên ngủ dậy với đôi mắt sưng húp là một dấu hiệu cần để ý, có thể liên quan đến thận. Khi bác sĩ không thấy vấn đề gì, một buổi massage và mặt nạ cho vùng mắt có thể giúp đôi mắt dịu lại, nhưng mức độ tùy mỗi người và không thay được việc bớt muối, ngủ đủ. Spa cũng không phải nơi xử lý bọng mắt hay quầng thâm.
Nếu Chạm Spa đã phục vụ quý khách, một dòng chia sẻ sẽ giúp ích cho những khách hàng khác. Viết đánh giá
