Người già có nên massage không? Ai đi được, ai nên hỏi bác sĩ trước

Người già có nên massage không? Phần lớn trường hợp là nên, miễn buổi massage được chỉnh cho người lớn tuổi: lực nhẹ hơn, buổi ngắn hơn, phòng đủ ấm, có người đỡ lúc lên xuống giường và dè chừng hơi nóng ở chỗ da mỏng hoặc đã kém cảm giác. Một số trường hợp thì nên hỏi bác sĩ trước khi đặt lịch: đang uống thuốc chống đông, loãng xương, huyết áp chưa kiểm soát, vừa mổ hoặc thay khớp, nghi có cục máu đông ở chân, suy tim, đang điều trị ung thư, hay tiểu đường đã làm bàn chân kém cảm giác. Bài này viết cho người con đang đặt lịch cho ba mẹ, và cho cả những ai đã lớn tuổi muốn tự đi.

Người già có nên massage: năm điều cần chỉnh

Massage cho người lớn tuổi không phải một loại massage riêng. Vẫn là những liệu trình quen thuộc, chỉ khác ở cách làm. Lý do phải chỉnh nằm ngay trong trang tổng quan về massage của NCCIH, thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ: nguy cơ gặp tác hại từ massage được đánh giá là thấp, nhưng vẫn có những báo cáo hiếm hoi về biến chứng nặng như cục máu đông, tổn thương thần kinh hay gãy xương. Một số ca liên quan đến kiểu massage mạnh, hoặc xảy ra ở người dễ chấn thương hơn, chẳng hạn người cao tuổi. Năm điều chỉnh dưới đây đều nhằm tránh đúng hai chữ “mạnh” và “dễ chấn thương” đó.

Lực nhẹ. Ba mẹ cần một buổi dễ chịu, không cần kiểu “phải đau mới đã”. Ở Chạm Spa, trang massage thư giãn tinh dầu ghi rõ lực nhẹ đến vừa, không dùng lực sâu, nên đây là điểm bắt đầu hợp lý. Massage trị liệu chuyên sâu thì ngược lại: lực ấn chậm, sâu, giữ lâu ở điểm cứng, nên ba mẹ bị loãng xương đừng chọn liệu trình này.

Buổi ngắn hơn. Bài đi massage lần đầu khuyên chọn 60 phút chứ đừng chọn 90: thấy hợp thì lần sau kéo dài, không hợp thì chỉ mất một tiếng. Ông bà ngại nằm lâu thì gội đầu dưỡng sinh 30 phút còn nhẹ nhàng hơn, hoặc chọn massage chân để được ngồi ghế thay vì nằm.

Phòng đủ ấm. Nằm yên cả tiếng dưới máy lạnh dễ thấy lạnh hơn mình tưởng. Trang massage thư giãn của Chạm Spa dặn khách cứ nói nếu lực tay, nhiệt độ phòng hay nhạc chưa vừa ý, vì xin điều chỉnh là chuyện bình thường, không phải phàn nàn. Người lớn tuổi thường ngại lên tiếng, nên người con hãy dặn trước thay ba mẹ.

Lên xuống giường từ từ. NHS ghi rằng một số người bị huyết áp thấp khi có tuổi, và khuyên rời giường thật chậm: từ nằm sang ngồi, rồi mới đứng. Cuối buổi massage ở Chạm Spa, khách được nằm yên vài phút trước khi ngồi dậy. Với ba mẹ, hãy nhờ kỹ thuật viên đỡ lúc ngồi dậy, và để ba mẹ ngồi lại mép giường thêm một lúc.

Tư thế và hơi nóng. Không phải ai cũng nằm sấp được cả tiếng. Ở Chạm Spa, nằm nghiêng có gối đỡ là tư thế của massage bầu; ba mẹ muốn nằm nghiêng thay vì nằm sấp thì cứ hỏi khi đặt lịch. Còn hơi nóng, như đá nóng, nến ấm, ngâm chân hay ủ paraffin, thì phải dè chừng với người có làn da mỏng hoặc đã kém cảm giác, vì họ có thể không nhận ra khi nóng quá. Phần về tiểu đường bên dưới nói kỹ hơn.

Khi nào nên hỏi bác sĩ trước khi đưa ba mẹ đi massage

Trang Better Health Channel của chính quyền bang Victoria (Úc) xếp người mắc bệnh mạn tính, bệnh nặng đe dọa tính mạng, hay nghi bị gãy xương vào nhóm có thể không nên massage, hoặc cần bác sĩ đồng ý trước. Ở tuổi ba mẹ mình, không ít người đang sống chung với một bệnh mạn tính, nên bảng dưới đây đi vào từng trường hợp hay gặp.

Vài dòng trong bảng cần nói thêm. Với thuốc chống đông, Chạm Spa không cạo gió gừng cho người đang dùng thuốc chống đông máu, vì kỹ thuật này đưa máu dồn lên bề mặt da. Trang massage trị liệu chuyên sâu cũng dặn báo trước chuyện thuốc chống đông, rối loạn đông máu và loãng xương, để lực ấn được giảm hoặc tránh ở một số vùng.

Với cục máu đông ở chân, nguyên tắc rất đơn giản: không xoa bóp một bên chân đang sưng đau. Trang massage chân của Chạm Spa dặn khách báo trước nếu chân phù kéo dài hoặc chỉ phù một bên, vì chuyện đó nên trao đổi với bác sĩ; bài đi massage lần đầu cũng xếp huyết khối tĩnh mạch vào nhóm phải hỏi bác sĩ trước. Bài về huyết khối tĩnh mạch sâu của Bệnh viện Nguyễn Tri Phương cho biết bệnh có xu hướng tăng theo tuổi, chân có cục máu đông thường sưng và nặng hơn chân bên kia, và biến chứng nguy hiểm nhất là cục máu đông theo dòng máu về tim rồi bị đẩy lên phổi, gây tắc mạch phổi. Chân ba mẹ sưng, đau một bên thì đưa đi khám, đừng đưa đi massage.

Với ung thư, NCCIH viết rằng nếu được thực hiện với những lưu ý phù hợp, massage có thể là một phần của chăm sóc hỗ trợ cho người bệnh muốn thử, dù bằng chứng về giảm đau và giảm lo âu chưa mạnh. Kỹ thuật viên có thể phải dùng lực nhẹ hơn ở những vùng nhạy cảm do bệnh hoặc do điều trị. Người nên được hỏi đầu tiên vẫn là bác sĩ đang điều trị.

Tiểu đường, đôi bàn chân và hơi nóng

Trường hợp này dễ bị xem nhẹ. Theo NIDDK, cũng thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ, tiểu đường lâu ngày có thể làm tổn thương thần kinh và mất cảm giác ở bàn chân, đến mức người bệnh có thể bị bỏng chân mà không biết. NIDDK khuyên rửa chân bằng nước ấm chứ không nóng, thử nước bằng nhiệt kế hoặc bằng khuỷu tay, không ngâm chân vì da sẽ khô quá, và không tự cắt chỗ chai mà hỏi bác sĩ chuyên về bàn chân.

Ở Chạm Spa, điều này liên quan tới cả hai liệu trình chân lẫn các liệu trình có nhiệt. Foot Spa Ngọc Trai Cao Cấp (90 phút, 450.000 ₫) có ngâm chân thảo mộc ấm, chà gót và ủ paraffin nóng; trang liệu trình ghi rằng nếu tiểu đường ảnh hưởng cảm giác ở chân, bước chà gót và nhiệt từ paraffin sẽ được giảm bớt hoặc bỏ qua. Trang không nói gì về bước ngâm, nên khi đặt lịch hãy hỏi luôn chuyện bỏ bước này. Massage Chân Chuyên Sâu (60–90 phút, 290.000–430.000 ₫) vốn chắc tay, và trang liệu trình cho biết lực sẽ được giảm với người tiểu đường kém cảm giác ở chân, vì họ có thể không cảm nhận đúng mức lực. Với đá nóng, đắp túi thảo dược và hồng ngoại, các trang liệu trình đều dặn báo trước tình trạng da giảm cảm giác.

Bài ngâm chân thảo dược và massage chân khác nhau thế nào giải thích thêm vì sao người tiểu đường có biến chứng thần kinh nên hỏi bác sĩ trước khi ngâm chân nước nóng, kể cả ngâm ở nhà.

Liệu trình nào hợp với ba mẹ ở Chạm Spa

Giá và thời lượng dưới đây lấy từ từng trang liệu trình; cột cuối là gợi ý theo những điều đã nói ở trên.

Gội đầu dưỡng sinh là cách bắt đầu dễ nhất cho ông bà chưa đi spa bao giờ. Trang gói cơ bản ghi rõ: mặc nguyên trang phục, nằm ngả lưng suốt buổi, không phải nằm sấp. Trong bốn gói gội đầu dưỡng sinh, gói Zen 45 phút có thêm xông hơi thảo mộc; ba mẹ không ưa hơi nóng thì bắt đầu với gói cơ bản. Ba mẹ có vảy nến, chàm da đầu hay dị ứng thảo dược thì báo trước để được đổi sản phẩm, còn ai hay chóng mặt khi ngửa cổ hoặc đang điều trị bệnh cột sống cổ thì cũng nên nói khi đặt lịch.

Massage chân hợp với người không muốn nằm: bài đi massage lần đầu gợi ý liệu trình này cho người muốn ngồi ghế thay vì nằm giường, chỉ cần xắn quần lên gối. Lực mặc định chắc tay, nên hãy dặn trước là ba mẹ muốn nhẹ. Massage thư giãn tinh dầu hợp khi ba mẹ đã quen đi spa và muốn được chăm sóc cả người, với khăn che phủ suốt buổi, chỉ mở phần đang được massage.

Massage đá nóng và massage nến ấm thì để sau, khi đã biết ba mẹ chịu nhiệt thế nào. Trang đá nóng viết rằng liệu trình phù hợp với phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh, và dặn báo trước nếu có bệnh tim mạch hoặc tuần hoàn, tiểu đường ảnh hưởng cảm giác da, hay vừa phẫu thuật, vì nhiệt có thể phải giảm hoặc tránh ở một số vùng. Phân vân giữa nhóm nhẹ và nhóm lực sâu thì đọc bài massage trị liệu và massage thư giãn khác nhau thế nào.

Nói gì với kỹ thuật viên

Ở Chạm Spa, buổi massage nào cũng bắt đầu bằng phần trao đổi ngắn về lực tay và vùng cần tránh. Với ba mẹ, phần này nên chuẩn bị trước, vì người lớn tuổi hay trả lời “sao cũng được”. Năm điều nên nói:

• Thuốc đang uống, nhất là thuốc chống đông, thuốc huyết áp và thuốc tiểu đường.
• Bệnh đang điều trị và chỗ từng mổ: khớp đã thay, vết mổ cũ, chỗ đang đau.
• Chỗ kém cảm giác, thường là bàn chân, để kỹ thuật viên tránh nhiệt và giảm lực ở đó.
• Mức lực. Lực đúng là lực ba mẹ vẫn thở đều được; phải nín thở hay bấu vào giường là đã quá tay.
• Nghe có rõ không. Ba mẹ nghe kém thì thống nhất trước một ký hiệu đơn giản, chẳng hạn giơ tay là muốn nhẹ lại hoặc dừng.

Đặt lịch cho ba mẹ: sáu bước

1. Hỏi bác sĩ trước nếu ba mẹ thuộc một trong các trường hợp ở bảng trên. Chưa chắc thì cứ hỏi; NCCIH cũng khuyên ai còn phân vân massage có hợp với mình không thì trao đổi với bác sĩ.
2. Chọn buổi ngắn và nhẹ cho lần đầu: gội đầu dưỡng sinh 30 phút, hoặc massage chân hay massage thư giãn 60 phút.
3. Nhắn Zalo hoặc WhatsApp và nói đủ: thuốc, bệnh, chỗ mổ, mức lực mong muốn, có cần người đỡ khi lên xuống giường không. Lối vào, bậc thềm hay chỗ ngồi chờ thì trang web chưa ghi, nên hỏi luôn lúc đó.
4. Chọn giờ thong thả. Theo các trang liệu trình, khung giờ tối và cuối tuần kín lịch sớm nhất, nên ban ngày trong tuần dễ đặt hơn; Chạm Spa mở cửa từ 09:00 tất cả các ngày trong tuần.
5. Chuẩn bị cho ba mẹ: ăn nhẹ trước khoảng một tiếng, mặc quần rộng dễ xắn, tới sớm mười phút cho khỏi vội.
6. Đi cùng và đón về. Sau buổi, để ba mẹ ngồi lại một lúc, uống vài ngụm nước rồi mới ra xe; các lưu ý sau buổi có trong bài sau khi massage nên làm gì.

Massage giúp được gì cho người lớn tuổi, và không giúp được gì

Điều một buổi massage chắc chắn mang lại cho ba mẹ là một tiếng được chăm sóc, nằm yên và thả lỏng, có khi ngủ quên lúc nào không hay. Về đau nhức, NCCIH ghi rằng massage có thể hữu ích với đau cổ hoặc vai, nhưng lợi ích có thể chỉ kéo dài trong thời gian ngắn.

Đừng kỳ vọng massage điều hòa được huyết áp, tăng sức đề kháng hay điều trị thoái hóa khớp; đó không phải việc của một buổi massage ở spa. NCCIH dặn đừng dùng massage để trì hoãn việc đi khám một vấn đề sức khỏe. Thuốc vẫn uống theo bác sĩ, lịch tái khám vẫn giữ; buổi massage chỉ là phần thêm vào cho dễ chịu.

Kết luận: chỉnh buổi massage theo ba mẹ

Người lớn tuổi đi massage được, với điều kiện chọn đúng liệu trình và nói trước đủ chuyện: lực nhẹ, buổi ngắn, phòng ấm, ngồi dậy từ từ, tránh nhiệt khi bàn chân đã kém cảm giác. Thuốc chống đông, loãng xương, huyết áp chưa ổn, vừa mổ, bệnh tim, ung thư hay tiểu đường có biến chứng thần kinh thì hỏi bác sĩ trước. Còn nếu đang tính một buổi cho mẹ dịp 20/10, bài đưa mẹ đi spa gợi ý liệu trình theo những gì mẹ thích.

Câu hỏi thường gặp về massage cho người lớn tuổi

Nếu Chạm Spa đã phục vụ quý khách, một dòng chia sẻ sẽ giúp ích cho những khách hàng khác. Viết đánh giá