Cách massage mắt đúng cách khi mỏi mắt, viêm bờ mi hay mắt sưng

Cách massage mắt đúng cách là chỉ chạm lên vùng xương quanh hốc mắt, thái dương và mí mắt đang khép, với lực thật nhẹ, và không bao giờ ấn lên nhãn cầu. Điều ít người để ý là “massage mắt” thật ra gồm ba việc khác nhau: thả lỏng vùng quanh mắt sau nhiều giờ nhìn màn hình, chườm ấm và massage bờ mi theo hướng dẫn dành cho người bị viêm bờ mi, và vuốt nhẹ khi mắt sưng lúc sáng. Mỗi việc có mục đích và giới hạn riêng. Không kiểu nào làm giảm độ cận, độ loạn hay kéo được mí mắt sụp lên, và không kiểu nào thay được một lần khám khi mắt đau, đỏ hay nhìn mờ. Bài này đi qua từng kiểu, kèm những lúc nên dừng tay để gặp bác sĩ mắt.

Ba việc khác nhau cùng được gọi là massage mắt

Người đi tìm cách massage mắt thường thuộc một trong ba nhóm: dân văn phòng nhức mắt lúc chiều, người vừa được bác sĩ hay dược sĩ dặn “về nhà chườm ấm, xoa mi mỗi ngày”, và người sáng dậy thấy mắt húp. Ba nhóm cần ba cách làm khác nhau:

• Massage thư giãn quanh hốc mắt và thái dương. Dành cho đôi mắt mỏi sau nhiều giờ nhìn gần. Mục đích là dễ chịu và được nghỉ, không phải điều trị; ngón tay chỉ đi trên xương lông mày, thái dương và bờ xương dưới mắt.
• Chườm ấm và massage bờ mi. Đây là một phần của việc vệ sinh mí mắt hằng ngày khi bị viêm bờ mi, có quy trình cụ thể từ NHS, hệ thống y tế công của Anh. Với kiểu này, hãy làm đúng hướng dẫn thay vì tự biến tấu.
• Vuốt nhẹ khi mắt sưng buổi sáng. Chỉ là phần phụ bên cạnh chườm lạnh và những thay đổi từ tối hôm trước. Cách làm cụ thể đã có trong bài ngủ dậy bị sưng mắt: vì sao và cách làm dịu, nên ở đây không nhắc lại.

Bảng dưới đặt ba kiểu này cạnh những mong muốn khác mà người ta hay gửi gắm vào massage mắt, như nhìn rõ hơn hay mí mắt bớt sụp, kèm điều các nguồn y khoa thật sự nói.

Nguyên tắc chung trước khi đặt tay lên vùng mắt

Dù làm kiểu nào, những điều dưới đây vẫn giữ nguyên:

• Tay sạch, móng ngắn. Rửa tay bằng xà phòng trước khi chạm vào vùng mắt. Móng dài dễ cào vào mí và vùng da mỏng dưới mắt.
• Tháo kính áp tròng, tẩy trang mắt. Massage khi còn mascara hay kẻ mắt dễ làm lem, và vụn trang điểm có thể rơi vào mắt.
• Ấn trên xương, không ấn lên mắt. Điểm tựa cho ngón tay là bờ xương lông mày, thái dương và bờ xương phía trên gò má. Mí mắt đang khép thì chỉ vuốt rất khẽ. Không nguồn nhãn khoa nào dẫn trong bài bảo ấn lên nhãn cầu; ngay cả hướng dẫn massage mí mắt của NHS cũng chỉ dùng chữ “nhẹ nhàng”.
• Lực như khi thoa kem dưỡng mắt. Da quanh mắt rất mỏng; nếu thấy da bị kéo lệch theo ngón tay là đã quá tay. Với vùng dưới mắt, dùng ngón áp út, ngón có lực yếu hơn cả.
• Không dùng dầu gió, dầu nóng hay tinh dầu quanh mắt. Thói quen xoa dầu gió lên thái dương lúc nhức đầu khá phổ biến, nhưng hơi dầu bốc lên rất dễ làm mắt cay xè. Nếu muốn tay trơn, một chút kem dưỡng mắt quen dùng là đủ.
• Không massage khi mắt đang có vấn đề. Mắt đỏ, đau, có cục trên mí, mí sưng nóng, vừa mổ mắt hay mí mắt, hoặc da quanh mắt đang kích ứng, cháy nắng: những lúc đó cần bác sĩ xem trước, không phải đôi tay.

Cách massage mắt khi mỏi vì màn hình: năm phút quanh hốc mắt và thái dương

Nói cho công bằng: các nguồn nhãn khoa dẫn trong bài không xếp massage vào danh sách cách điều trị mỏi mắt. Giá trị của năm phút dưới đây nằm ở chỗ khác: mắt được nhắm lại và rời màn hình, còn vùng trán, thái dương, gáy vốn gồng lên suốt buổi được thả lỏng. Bạn có thể làm vào giờ nghỉ trưa, hoặc tối về trước khi cầm điện thoại lên.

1. Chuẩn bị. Rửa tay, tháo kính áp tròng hoặc kính gọng, ngồi tựa lưng vào ghế, hạ hai vai xuống và nhắm mắt. Thở chậm vài nhịp, hơi thở ra dài hơn hơi hít vào.
2. Úp ấm. Xoa hai lòng bàn tay vào nhau cho ấm rồi khum tay úp hờ lên hai mắt đang nhắm, gốc bàn tay tựa vào gò má. Lòng bàn tay không chạm vào mí. Giữ khoảng nửa phút trong bóng tối ấm đó.
3. Dọc chân mày. Đặt đầu ngón trỏ và ngón giữa lên đầu chân mày, ấn nhẹ trên xương vài giây rồi dịch dần ra đuôi chân mày. Làm hai, ba lượt.
4. Thái dương. Đặt các đầu ngón tay lên chỗ lõm hai bên thái dương, xoa vòng tròn nhỏ và chậm, khoảng mười vòng mỗi chiều. Để hàm thả lỏng, răng không cắn chặt.
5. Bờ xương dưới mắt. Dùng ngón áp út lướt thật khẽ dọc bờ xương phía trên gò má, từ góc mắt trong ra phía thái dương. Tay đi trên xương, không đi trên nhãn cầu, không ấn vào góc mắt trong.
6. Gáy và vai. Bóp nhẹ hai bên gáy, chỗ chân tóc, rồi xoay vai ra sau vài vòng. Hiếm khi chỉ có đôi mắt mỏi; sau nhiều giờ trước màn hình, cổ và vai thường mỏi theo.
7. Mở mắt và nhìn xa. Mở mắt từ từ, chớp vài lần, rồi nhìn ra cửa sổ hay cuối hành lang một lúc trước khi quay lại bàn làm việc.

Năm phút này là phần cộng thêm. Thứ làm mắt bớt mỏi thật sự là những quãng nghỉ đều đặn trong ngày, như quy tắc 20-20-20 cùng cách chỉnh màn hình và độ sáng mà bài mỏi mắt khi dùng máy tính và quy tắc 20-20-20 đã viết kỹ. Nếu cổ vai mỏi đến mức tự bóp không còn đỡ, bài bốn kiểu đau mỏi cổ vai gáy và khi nào cần trị liệu giúp bạn phân biệt kiểu nào massage có thể giúp, kiểu nào phải đi khám. Còn khi muốn có người chăm sóc giúp cả đôi mắt lẫn bờ vai, Chạm Spa có một liệu trình thư giãn mắt kèm massage cổ vai lực nhẹ cho người mỏi mệt vì màn hình; phần cuối bài nói rõ liệu trình này hợp lúc nào và không làm được gì.

Chườm ấm và massage bờ mi khi bị viêm bờ mi

Đây là kiểu massage mắt duy nhất trong bài có hướng dẫn y khoa cụ thể, nên hãy làm đúng như nguồn viết. Trang về viêm bờ mi của NHS mô tả bệnh khiến mí mắt sưng, ngứa, thường không nghiêm trọng và nhiều khi xử lý được bằng cách vệ sinh mí mắt mỗi ngày. Các dấu hiệu NHS liệt kê gồm mí mắt đau rát, ngứa mắt, cảm giác cộm như có cát, vảy hoặc gàu bám quanh chân lông mi, và hai mí dính vào nhau khi ngủ dậy. Triệu chứng thường lúc có lúc không. Nguyên nhân có thể là một loại vi khuẩn sống trên da, một bệnh da như viêm da tiết bã, hoặc các tuyến bên trong mí mắt tiết không đủ dầu.

Theo NHS, mỗi lần vệ sinh mí mắt gồm ba bước:

• Chườm ấm: nhúng một chiếc khăn mặt sạch hoặc miếng bông vào nước ấm, đặt lên mí mắt đang khép trong 5 đến 10 phút.
• Massage mí: xoa nhẹ nhàng lên mí mắt trong khoảng 30 giây.
• Lau bờ mi: dùng bông gòn hoặc tăm bông lau nhẹ dọc mép mí để lấy đi vảy và gàu; pha một chút dầu gội trẻ em vào nước có thể giúp ích.

NHS khuyên làm việc này hai lần mỗi ngày và tiếp tục duy trì kể cả khi triệu chứng đã hết. Trong thời gian còn triệu chứng, không đeo kính áp tròng và không trang điểm mắt, nhất là kẻ mắt và mascara. Dược sĩ có thể gợi ý miếng đệm mắt, khăn lau mi hoặc thuốc nhỏ mắt. Nếu triệu chứng không đỡ hay nặng hơn, hãy đi khám: NHS cho biết bác sĩ có thể kê kem hoặc thuốc mỡ kháng sinh bôi lên mí khi vệ sinh đều đặn mà vẫn không đỡ. Còn khi đau mắt, thị lực thay đổi như nhìn mờ, hoặc mắt rất đỏ, NHS xếp vào nhóm cần khám gấp, vì đó có thể là dấu hiệu của một vấn đề mắt nghiêm trọng hơn. Chữ “ấm” ở đây nghĩa là ấm dễ chịu khi thử trên mu bàn tay, không phải nóng: da mí mắt mỏng hơn da tay rất nhiều.

Còn máy massage mắt có nhiệt thì sao? Các loại kính hay mặt nạ massage bán trên mạng thường quảng cáo kết hợp chườm ấm, rung và túi khí bóp quanh mắt. Phần ấm có thể dễ chịu như một chiếc khăn ấm; phần bóp và rung thì không có trong hướng dẫn của NHS nói trên. Không nguồn y khoa nào dẫn trong bài đánh giá các loại máy này, nên hãy xem máy là đồ thư giãn, không phải dụng cụ điều trị. Nếu dùng, chọn mức nhiệt và lực thấp, dừng ngay khi thấy đau hay nóng rát, và hỏi bác sĩ mắt trước nếu bạn đang viêm bờ mi chưa đỡ, vừa mổ mắt hay có bệnh mắt đang theo dõi. Một chiếc khăn sạch nhúng nước ấm vẫn làm đúng phần chườm mà NHS hướng dẫn, và rẻ hơn nhiều.

Massage mắt có giảm loạn thị, cận thị hay chống sụp mí không?

Đây là những câu hỏi hay đi kèm chuyện massage mắt, và câu trả lời thẳng là không.

Cận, viễn và loạn thị. Trả lời một người hỏi liệu có thể tập mắt để bỏ kính, một bác sĩ của Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO) viết rằng cận thị, viễn thị và loạn thị không thể khắc phục bằng các bài tập mắt; muốn nhìn rõ nhất thì phải có kính gọng hoặc kính áp tròng. Cách AAO nêu để bớt phụ thuộc vào kính là phẫu thuật laser trên giác mạc như PRK và LASIK, không có massage. Nếu bạn thấy nhìn mờ hơn trước, việc cần làm là đi đo mắt, vì kính đang đeo có thể đã không còn đúng độ.

Sụp mí. Theo bài về sụp mí của AAO, sụp mí là khi mí mắt trên rủ xuống che bớt mắt, có khi chỉ một chút, có khi che cả đồng tử, và có thể làm hạn chế hoặc che hẳn tầm nhìn. Ở người lớn, sụp mí thường xảy ra khi cơ nâng mi bị giãn ra hoặc tách khỏi mí mắt, do tuổi tác hoặc chấn thương mắt, đôi khi sau một số ca phẫu thuật mắt. Bác sĩ nhãn khoa sẽ khám để tìm nguyên nhân, có khi cần thêm xét nghiệm máu hoặc chẩn đoán hình ảnh, và thường đề nghị phẫu thuật; với một số người, có loại thuốc nhỏ mắt kê đơn. Trẻ bị sụp mí cần được bác sĩ nhãn khoa khám định kỳ, vì AAO cảnh báo mí sụp che tầm nhìn có thể dẫn tới nhược thị. Massage không nằm trong những cách xử lý mà AAO nêu.

Nếp nhăn và quầng thâm. Massage có thể làm vùng mắt dễ chịu, nhưng đừng trông vào massage để xóa nếp nhăn. Ngay trang liệu trình chăm sóc vùng mắt của Chạm Spa cũng ghi rằng liệu trình không nhằm làm mờ quầng thâm, bọng mắt hay nếp nhăn, và spa không hứa hẹn điều đó. Quầng thâm có nhiều loại với những nguyên nhân rất khác nhau; bài quầng thâm mắt do đâu và loại nào mờ được giúp bạn nhận ra mình thuộc loại nào.

Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh: ba mẹ chỉ day ấn khi bác sĩ đã chỉ định

Nhiều ba mẹ đi tìm cách massage mắt cho trẻ sơ sinh khi thấy bé cứ chảy nước mắt, có ghèn. Đây là việc của bác sĩ, không phải việc tự học trên mạng. Bài về tắc tuyến lệ ở trẻ em của Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec giải thích rằng tình trạng này xảy ra khi ống dẫn nước mắt của trẻ chưa mở hoàn toàn lúc sinh ra. Tắc tuyến lệ thường không nguy hiểm và chỉ khiến trẻ chảy nước mắt, nhưng trong một số trường hợp, ống lệ ứ nước mắt có thể bị kích thích và nhiễm trùng.

Vinmec lưu ý dấu hiệu thường gặp là chảy nước mắt sống, có ghèn nhưng mắt không đỏ hay kích thích; nếu mắt đỏ hoặc bị kích thích thì nguyên nhân chủ yếu là nhiễm trùng, dị ứng, chấn thương hoặc một tình trạng khác cần ưu tiên điều trị. Cách xử lý chỉ được đưa ra sau khi bác sĩ đã xác định trẻ thật sự bị tắc. Khi đó, những biện pháp đơn giản Vinmec nêu là day ấn vùng điểm lệ 2–3 lần mỗi ngày và nhỏ thuốc cho mắt. Tuy vậy, các biện pháp này không phải lúc nào cũng hiệu quả, ống lệ có thể mất đến một năm mới tự thông, và nếu có vấn đề khác phát sinh trong thời gian đó, bác sĩ có thể cân nhắc thủ thuật làm thông ống dẫn nước mắt.

Vì vậy bài này cố ý không mô tả động tác day ấn cho bé. Hãy đưa bé đi khám; nếu bác sĩ chỉ định day ấn, ba mẹ nhờ bác sĩ hoặc điều dưỡng làm mẫu ngay trong buổi khám để biết đúng chỗ, đúng lực và đúng số lần.

Dấu hiệu phải dừng tay và gặp bác sĩ mắt

Massage chỉ dành cho đôi mắt khỏe mà mệt. Hãy dừng lại và đi khám, thay vì thử thêm một kiểu xoa bóp khác, khi:

• Đau trong mắt, nhìn mờ hay giảm thị lực, mắt rất đỏ. NHS xếp ba dấu hiệu này vào nhóm cần khám gấp, vì có thể là dấu hiệu của một vấn đề mắt nghiêm trọng hơn.
• Viêm bờ mi không đỡ hoặc nặng hơn dù đã chườm ấm, massage và lau mi đều đặn.
• Có cục trên mí, hoặc mí sưng, nóng, đau. Đừng xoa hay nặn; để bác sĩ xem đó là gì.
• Mí mắt sụp xuống, nhất là khi che bớt tầm nhìn. Theo AAO, bác sĩ nhãn khoa cần khám để tìm nguyên nhân trước khi bàn cách xử lý.
• Vừa phẫu thuật mắt hay mí mắt. Hỏi bác sĩ phẫu thuật khi nào được chạm vào vùng mắt trở lại.
• Đau đầu cứ tái đi tái lại kèm mỏi mắt. Trang liệu trình mắt và vai của Chạm Spa cũng dặn đi khám bác sĩ mắt trong trường hợp này.
• Trẻ sơ sinh chảy nước mắt, có ghèn, và càng không nên chờ nếu mắt bé đỏ hay bị kích thích.

Tự massage ở nhà hay để người khác làm giúp ở spa

Bác sĩ trước, spa sau. Nếu mắt đang đỏ, đau, viêm, nhìn mờ, hoặc bạn vừa mổ mắt, nơi cần đến là phòng khám mắt. Chính trang liệu trình của Chạm Spa cũng ghi: mắt đang viêm, vừa phẫu thuật mắt, hoặc vùng da quanh mắt hay ở cổ có bệnh lý cần bác sĩ theo dõi thì nên đi khám trước và chỉ đặt lịch khi bác sĩ đồng ý.

Khi mắt khỏe và chỉ mỏi, khác biệt giữa tự massage và để người khác làm nằm ở sự nghỉ ngơi. Tự xoa năm phút ở bàn làm việc, tay vẫn phải làm, đầu vẫn nghĩ tới email chưa trả lời, điện thoại vẫn nằm trong tầm với. Nằm nghỉ trên giường spa, bạn chỉ việc nhắm mắt.

Ở Chạm Spa, Liệu Trình Dịu Mắt Nhẹ Vai dành cho người mỏi mệt vì màn hình kéo dài 120 phút, giá 530.000 ₫, gồm phần thư giãn mắt êm dịu và massage cổ, vai lực nhẹ, không ấn sâu vào từng nút thắt như các liệu trình chuyên sâu. Trang liệu trình nói thẳng giới hạn: liệu trình không điều trị bệnh về mắt, không cải thiện thị lực và không dành cho chứng đau đầu; một buổi spa là để nghỉ ngơi, không thay được việc thăm khám. Bảng dịch vụ không ghi vùng mắt được chăm sóc bằng những gì, nên nếu điều đó quan trọng với bạn, hãy hỏi khi đặt lịch.

Nếu chỉ muốn chăm sóc riêng vùng quanh mắt, buổi massage vùng mắt kèm mặt nạ dưỡng 60 phút có giá 350.000 ₫. Trang liệu trình này gọi đó là chăm sóc thẩm mỹ cho vùng quanh mắt, không phải chăm sóc y khoa cho mắt, và ghi rõ liệu trình không nhằm xử lý khô mắt, đỏ mắt, mỏi mắt hay vấn đề thị lực. Muốn xem những lựa chọn gộp nhiều phần chăm sóc trong một buổi, hãy ghé nhóm combo spa trọn gói ở Quận 1.

Kết luận: nhẹ tay, đúng chỗ và đúng mục đích

Trước khi học cách massage mắt, hãy tự hỏi mình đang cần gì. Mắt mỏi vì màn hình thì năm phút xoa nhẹ quanh hốc mắt, thái dương và gáy giúp bạn được nghỉ, còn những quãng nghỉ đều đặn trong ngày mới là phần chính. Viêm bờ mi thì làm đúng ba bước của NHS: chườm ấm, massage mí, lau bờ mi, ngày hai lần, kể cả khi đã đỡ. Theo AAO, cận, viễn, loạn thị và sụp mí là việc của kính và của bác sĩ nhãn khoa; massage không làm được. Với trẻ sơ sinh, chỉ day ấn khi bác sĩ đã khám và chỉ định. Và trong mọi trường hợp, ngón tay chỉ đi trên xương, không ấn lên nhãn cầu.

Câu hỏi thường gặp về cách massage mắt

Nếu Chạm Spa đã phục vụ quý khách, một dòng chia sẻ sẽ giúp ích cho những khách hàng khác. Viết đánh giá