Đèn hồng ngoại có tác dụng gì? Tác dụng có cơ sở là làm ấm mô tại vùng được chiếu, nhờ đó có thể giúp cơ bớt căng và giảm khó chịu ở cơ khớp trong thời gian ngắn; còn giải độc, giảm mỡ hay làm đẹp da thì không nguồn y khoa nào dưới đây ghi nhận. Tia hồng ngoại thực chất là bức xạ nhiệt, nên chiếu đúng khoảng cách và đúng thời gian thì dễ chịu, chiếu sai thì da có thể bị bỏng. Vùng da giảm cảm giác, vùng da đang viêm nóng đỏ hoặc người đang sốt thì nên tránh, còn phụ nữ mang thai nên hỏi bác sĩ trước. Bài này nói về đèn sưởi và đèn trị liệu chiếu lên da, không phải đèn hồng ngoại của camera quan sát.
Tia hồng ngoại là gì, và vì sao đèn làm ấm được cơ thể
Tia hồng ngoại là bức xạ có bước sóng dài hơn ánh sáng nhìn thấy, nên mắt thường không thấy được. Theo một tổng quan hệ thống năm 2022 về bức xạ hồng ngoại trong bệnh cơ xương khớp và đau mạn tính, vật nào có nhiệt cũng phát ra loại bức xạ này. Vì vậy tác dụng chủ yếu của đèn hồng ngoại là nhiệt, đúng như bài hướng dẫn dùng đèn hồng ngoại tại nhà của Khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Vinmec Times City viết thẳng. Bóng đèn trị liệu thường có công suất 250 W và phát kèm ánh sáng đỏ để người dùng nhìn thấy đèn đang chiếu tới đâu.
Hồng ngoại được chia thành ba dải. Tổng quan trên PMC xếp dải gần ở khoảng 700–1.400 nm, dải trung đến 3.000 nm, và dải xa là phần sóng dài hơn nữa. Bài của Vinmec mô tả tia hồng ngoại ở khoảng 700–1.400 nm, trùng với dải gần. Chăn ủ hồng ngoại xa ở spa là chuyện khác: theo trang dịch vụ của Chạm Spa, chăn làm ấm trực tiếp cơ thể thay vì làm nóng không khí xung quanh. Hai thứ cùng gọi là “hồng ngoại” nhưng cách dùng và mức rủi ro không giống nhau, nên phần sau tách riêng từng kiểu.
Ở spa, hơi ấm kiểu này thường được dùng để làm ấm một vùng cơ trong buổi massage, chẳng hạn liệu pháp ánh sáng hồng ngoại làm thêm cho buổi massage. Phần cuối bài sẽ nói rõ liệu pháp ấy làm được gì và không làm được gì.
Đèn hồng ngoại có tác dụng gì: điều các nguồn ghi nhận và mức độ chắc chắn
Người Việt gọi việc này bằng nhiều tên: chiếu, soi, hơ, rọi hay nằm đèn hồng ngoại, nhưng đều là đưa nhiệt vào một vùng da. Trong bài của Vinmec, danh sách chỉ định gồm giảm đau, giãn cơ, tăng lưu thông máu ngoại vi, chống viêm mạn tính và sưởi ấm. Bài cũng kể ra những tình trạng mà liệu pháp ánh sáng hồng ngoại được áp dụng, như đau lưng, đau cổ, căng cơ, viêm khớp và đau thần kinh tọa. Hãy đọc danh sách ấy đúng nghĩa: đó là những tình trạng mà phòng phục hồi chức năng có dùng hồng ngoại, không phải lời hứa rằng đèn xử lý được từng bệnh.
Bằng chứng nghiên cứu khiêm tốn hơn danh sách đó. Tổng quan hệ thống trên PMC gom 13 nghiên cứu trên người: ba nghiên cứu về thoái hóa khớp, bốn về đau cơ xơ hóa và sáu nghiên cứu về nhiều bệnh khác. Nhóm tác giả ghi nhận điểm đau theo thang VAS giảm ở người bị bệnh cơ xương khớp được chiếu hồng ngoại, nhưng hồng ngoại không giúp cơ hồi phục sau chấn thương thể thao. Họ cũng chỉ ra cỡ mẫu nhỏ, thiếu theo dõi dài hạn, và đề nghị làm thêm nghiên cứu lớn hơn.
Bài của Cleveland Clinic về phòng xông hồng ngoại cũng viết thận trọng như vậy. Nhiệt làm tuần hoàn tăng và có thể giúp dịu cơ ê sau vận động; với đau mạn tính, một số nghiên cứu gợi ý có thể giúp nhưng nhiều nghiên cứu còn nhỏ và cần kiểm chứng thêm. Nói gọn lại, hãy kỳ vọng ở đèn hồng ngoại sự dễ chịu và bớt căng cứng tạm thời, không phải một phương pháp điều trị bệnh. Muốn dùng tại nhà thì theo lời Vinmec, hãy hỏi bác sĩ trước, vì chính bác sĩ mới xác định được liệu pháp nào hợp với tình trạng của bạn.
Bốn kiểu hồng ngoại hay bị gọi chung một cái tên
Đọc quảng cáo, dễ tưởng đèn sưởi ở nhà, đèn ở phòng vật lý trị liệu, chăn ủ và cabin xông là một thứ. Thực tế mỗi kiểu có nguồn nhiệt, mức nóng và lưu ý riêng:
| Cách dùng | Tác dụng nguồn ghi nhận | Lưu ý an toàn |
|---|---|---|
| Đèn sưởi, đèn hơ tại nhà (bóng trị liệu thường 250 W) | Vinmec liệt kê: giảm đau, giãn cơ, tăng lưu thông máu ngoại vi, sưởi ấm, chống viêm mạn tính | Cách da 50–70 cm, 20–30 phút mỗi lần; không chiếu vào mắt và bộ phận sinh dục; chọn đèn có lưới bảo vệ |
| Đèn ở phòng vật lý trị liệu | Một số nghiên cứu nhỏ ghi nhận điểm đau giảm ở người bệnh cơ xương khớp; không giúp cơ hồi phục nhanh hơn sau chấn thương thể thao | Nên có bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng xem có hợp hay không và theo dõi vùng da; đây là nơi nên đến khi đau kéo dài |
| Chăn hồng ngoại xa (liệu trình ủ ở spa) | Theo trang dịch vụ của Chạm Spa: làm ấm trực tiếp cơ thể, giúp giảm giữ nước và cải thiện tuần hoàn; không loại bỏ độc tố, không giảm cân bền vững | Không dành cho thai kỳ, bệnh tim, huyết áp chưa kiểm soát, người đang sốt; uống nước trước và sau |
| Cabin xông hồng ngoại | Cleveland Clinic: dùng đèn hoặc tấm phát nhiệt sưởi ấm cơ thể trực tiếp, ở 43–57 °C (phòng xông truyền thống là 66–91 °C); có thể giúp dịu cơ ê sau vận động | Nguy cơ mất nước; chóng mặt hay buồn nôn thì ra ngay; tránh khi mang thai hoặc đang ốm |
Cabin xông hồng ngoại và các kiểu xông khác đã được so sánh riêng trong bài về xông hơi có tác dụng gì và ai nên tránh, nên ở đây chỉ nhắc để phân biệt.
Dùng đèn hồng ngoại tại nhà an toàn thế nào
Các bước dưới đây theo hướng dẫn của Vinmec, cho loại bóng trị liệu thông thường. Công suất đèn mỗi loại một khác, nên với đèn không rõ công suất, hãy hỏi bác sĩ phục hồi chức năng thay vì đoán.
- Hỏi bác sĩ trước nếu bạn có bệnh nền hoặc đang đau chưa rõ nguyên nhân. Vinmec dặn như vậy trước khi tự dùng đèn ở nhà.
- Kiểm tra đèn trước khi bật. Đèn phải được gắn chắc, nên chọn loại có lưới bảo vệ, và không để nước bắn vào bóng đèn.
- Hướng bóng đèn thẳng góc với vùng da cần chiếu, cách da khoảng 50–70 cm tùy mục đích. Đừng rút ngắn khoảng cách chỉ vì thấy chưa đủ ấm.
- Chiếu 20–30 phút mỗi lần, một đến hai lần mỗi ngày. Hẹn giờ bằng đồng hồ thay vì tự ước lượng.
- Tránh mắt và bộ phận sinh dục. Vinmec xếp hai vùng này, cùng vùng da mất cảm giác và vùng da đang viêm nóng đỏ hoặc chảy máu, vào nhóm chống chỉ định.
- Theo dõi cảm giác trong lúc chiếu và nhìn lại vùng da sau khi tắt đèn. Thấy rát hoặc nóng quá mức chịu đựng thì tắt đèn ngay.
- Biết lúc nào phải dừng. Nếu da bị bỏng, Vinmec hướng dẫn chườm mát và đến cơ sở y tế gần nhất để xử trí. Nếu thấy mệt hoặc choáng váng sau khi chiếu, hãy nghỉ ngơi và theo dõi thêm.
Khi nào không nên chiếu đèn hồng ngoại, và ai nên hỏi bác sĩ trước
Danh sách này gộp từ bài của Vinmec, tổng quan trên PMC và trang dịch vụ của Chạm Spa:
- Vùng da mất cảm giác hoặc kém cảm giác nhiệt, vùng da thiếu máu nuôi. Cả Vinmec lẫn tổng quan trên PMC đều nêu điều này. Khi không cảm nhận được nóng, da có thể bị bỏng mà bạn không hay biết.
- Người có tiểu đường ảnh hưởng đến cảm giác ở da. Trang dịch vụ hồng ngoại của Chạm Spa yêu cầu khách báo trước điều này.
- Da đang viêm nóng đỏ hoặc chảy máu, chàm hay viêm da, nhiễm trùng đang diễn ra. Vinmec nêu nhóm da viêm nóng đỏ, chảy máu; tổng quan trên PMC thêm viêm da hoặc chàm và nhiễm trùng đang hoạt động.
- Người đang sốt. Sốt nằm trong danh sách chống chỉ định mà tổng quan trên PMC dẫn lại, cùng với ung thư và vùng da từng tổn thương do xạ trị. Người thuộc các nhóm này cần hỏi bác sĩ điều trị trước.
- Mắt và bộ phận sinh dục. Vinmec dặn không chiếu vào hai vùng này.
- Phụ nữ mang thai. Bài của Vinmec không bàn riêng về thai kỳ, nên hãy hỏi bác sĩ sản khoa trước. Cleveland Clinic, khi dẫn khuyến cáo của Hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ, cho biết dùng phòng xông trong thai kỳ, nhất là giai đoạn đầu, có thể gây hại cho thai nhi. Chạm Spa không dùng liệu pháp nhiệt trong thai kỳ.
Những điều quảng cáo hay nói về đèn hồng ngoại mà chưa có cơ sở
Danh sách chỉ định của Vinmec và 13 nghiên cứu trong tổng quan trên PMC đều xoay quanh cơ, khớp và đau. Những lời sau không nằm trong đó:
- “Giải độc qua mồ hôi”. Gan và thận mới là nơi lọc độc tố; ra mồ hôi là cách cơ thể điều hòa thân nhiệt, như chính trang liệu trình ủ chăn nhiệt của Chạm Spa viết.
- Giảm mỡ, giảm cân. Cân nặng giảm sau khi ra nhiều mồ hôi là nước, và trở lại khi bạn uống bù. Cleveland Clinic cũng nhắc rằng một buổi xông không thay được buổi tập.
- Trị mụn, làm da đẹp hơn. Không nguồn nào ở trên ghi nhận điều này, và Vinmec còn xếp vùng da đang viêm nóng đỏ vào nhóm không nên chiếu. Đèn LED ánh sáng đỏ hay xanh bán cho chăm sóc da là thiết bị khác, không thuộc phạm vi bài này.
- Thay thuốc hoặc thay việc đi khám. Các nghiên cứu còn nhỏ, và chính bài của Vinmec dặn hỏi bác sĩ trước khi tự dùng.
- Càng gần, càng lâu, càng nóng thì càng tốt. Hướng dẫn có con số giới hạn chính vì quá liều nhiệt gây bỏng. Bác sĩ trong bài của Cleveland Clinic nói về phòng xông: nóng hơn chưa chắc đã tốt hơn.
Hơi ấm hồng ngoại ở spa: giúp được gì và giới hạn ở đâu
Nếu bạn chỉ cần hơi ấm cho một vùng cơ mà không muốn mua đèn, spa có thể là một lựa chọn, miễn là hiểu đúng dịch vụ này làm được gì.
Tại Chạm Spa, dịch vụ bổ trợ hồng ngoại giá 50.000 ₫ được cộng thêm vào một buổi massage hoặc chăm sóc cơ thể, không đặt riêng. Trang dịch vụ mô tả đây là hơi ấm tập trung vào một vùng, nhằm làm mạch máu giãn ra và dịu cảm giác khó chịu ở cơ khớp mà người làm không cần ấn lực; không để lại dấu vết trên da. Trang cũng nói rõ giới hạn. Liệu pháp không dùng trong thai kỳ, và bạn cần báo trước nếu vùng đó bị giảm cảm giác, nếu tiểu đường ảnh hưởng cảm giác da, nếu có bệnh lý da hoặc vừa cháy nắng. Đây là phần bổ trợ cho buổi massage, không phải điều trị đau cơ hay đau khớp. Dịch vụ nằm trong nhóm liệu pháp cổ truyền bổ trợ của Chạm Spa, gồm ba liệu pháp cùng mức giá.
Nếu bạn thích hơi ấm có mùi thảo mộc và nhắm vào một điểm đau cụ thể, lựa chọn cùng nhóm là đắp túi thảo dược ấm lên vùng căng mỏi (cũng 50.000 ₫). Bài về massage thảo dược là gì và spa thật sự dùng những gì giải thích phần hơi ấm có bằng chứng và phần mùi hương chỉ là điểm cộng.
Còn nếu muốn hơi ấm toàn thân, bạn có thể chọn liệu trình ủ chăn nhiệt hồng ngoại xa kèm massage dẫn lưu bạch huyết, kéo dài 75 phút, giá 650.000 ₫. Trang liệu trình tự nói rõ rằng gan và thận mới lọc độc tố, mồ hôi là cơ chế làm mát, và số cân giảm đi chỉ là nước. Liệu trình không dành cho người đang mang thai, có bệnh tim, huyết áp chưa kiểm soát hoặc đang sốt, và trang xếp đây vào nhóm liệu trình nhiệt mạnh nhất của spa.
Kết luận: coi hồng ngoại là một nguồn nhiệt, không phải một liệu pháp chữa bệnh
Đèn hồng ngoại làm ấm mô, và hơi ấm đó có thể giúp cơ bớt căng, dịu khó chịu ở cơ khớp trong thời gian ngắn. Bằng chứng hiện có còn nhỏ, và không nguồn nào ghi nhận tác dụng giải độc, giảm mỡ hay làm đẹp da. Dùng ở nhà thì giữ khoảng cách 50–70 cm, chiếu 20–30 phút, bỏ qua mắt, bộ phận sinh dục và vùng da mất cảm giác. Còn nếu đau kéo dài hoặc bạn thuộc một trong các nhóm cần hỏi bác sĩ, hãy đi khám trước khi nghĩ đến đèn hay spa. Khi muốn có hơi ấm như một phần của buổi thư giãn, hãy báo trước với kỹ thuật viên về vùng bạn muốn làm ấm và tình trạng sức khỏe của mình.
Muốn hỏi xem vùng nào của bạn hợp với hơi ấm hồng ngoại trước khi đặt lịch, bạn cứ nhắn trước. Chạm Spa ở 82/20A Mạc Đĩnh Chi, Phường Tân Định, Quận 1, mở cửa 09:00–21:00 tất cả các ngày trong tuần; đặt lịch qua Fresha, hoặc Zalo và WhatsApp 0986 837 471.
Câu hỏi thường gặp về đèn hồng ngoại và tia hồng ngoại
Chiếu đèn hồng ngoại có tác dụng gì với đau lưng, vai gáy và khớp?
Chiếu đèn làm ấm vùng cơ và khớp, nên bạn có thể thấy bớt căng cứng và dễ chịu hơn trong thời gian ngắn. Vinmec đưa đau lưng, đau cổ, căng cơ, viêm khớp và đau thần kinh tọa vào danh sách tình trạng mà liệu pháp này được áp dụng, còn tổng quan trên PMC ghi nhận điểm đau giảm ở người bệnh cơ xương khớp, dựa trên các nghiên cứu nhỏ. Cơn đau kéo dài hoặc chưa rõ nguyên nhân thì cần bác sĩ khám, vì đèn chỉ làm dịu cảm giác chứ không tìm ra nguyên nhân.
Tia hồng ngoại có hại cho da và mắt không?
Có thể, nếu dùng sai. Tổng quan trên PMC nhắc tới các nguy cơ từng được báo cáo gồm bỏng nhiệt, kích ứng da, tổn thương mắt, mất nước và tụt huyết áp, dù các nghiên cứu trong tổng quan đó không ghi nhận tác dụng phụ nào. Vì thế Vinmec dặn không chiếu vào mắt, giữ khoảng cách 50–70 cm và theo dõi vùng da sau khi chiếu; nếu bị bỏng thì chườm mát và đến cơ sở y tế gần nhất.
Chiếu đèn hồng ngoại vùng kín có tác dụng gì, có nên làm không?
Không nên tự chiếu. Vinmec xếp bộ phận sinh dục, cùng với mắt, vào những vùng không được chiếu đèn hồng ngoại, và các nguồn dẫn trong bài không nguồn nào ghi nhận đèn có tác dụng với vấn đề phụ khoa. Nếu bạn lo về một vấn đề ở vùng kín, hãy hỏi bác sĩ phụ khoa thay vì thử đèn. Chuyện đi spa trong những ngày có kinh được bàn riêng trong bài có nên massage khi có kinh nguyệt.
Đèn hồng ngoại trên camera có tác dụng gì, có dùng để trị liệu được không?
Không. Đèn hồng ngoại trên camera quan sát phát ra ánh sáng mắt thường không thấy, để camera ghi hình được trong bóng tối; mục đích của đèn là giúp camera nhìn, không phải sưởi ấm cơ thể. Đèn trị liệu được chọn vì nhiệt của tia hồng ngoại, với bóng thường có công suất 250 W theo Vinmec. Hai loại cùng dùng tia hồng ngoại nhưng không thể thay cho nhau.
Soi đèn hồng ngoại có trị mụn hoặc làm da đẹp hơn không?
Các nguồn dẫn trong bài không ghi nhận tác dụng này. Danh sách chỉ định của Vinmec gồm giảm đau, giãn cơ, tăng lưu thông máu ngoại vi, chống viêm mạn tính và sưởi ấm, còn 13 nghiên cứu trong tổng quan trên PMC đều xoay quanh bệnh cơ xương khớp và đau. Vinmec còn xếp vùng da đang viêm nóng đỏ vào nhóm không nên chiếu. Với mụn, hãy chăm sóc da đúng cách hoặc hỏi bác sĩ da liễu.
Người bị tiểu đường có chiếu đèn hồng ngoại được không?
Cần hỏi bác sĩ trước. Điểm mấu chốt là cảm giác ở da: Vinmec xếp vùng da mất cảm giác vào nhóm chống chỉ định, và tổng quan trên PMC nêu cảm giác nhiệt ở da bị suy giảm trong nhóm không nên dùng, vì khi không cảm nhận được nóng thì da có thể bỏng mà không hay biết. Trang dịch vụ của Chạm Spa cũng yêu cầu khách báo trước nếu tiểu đường ảnh hưởng đến cảm giác da. Nếu bác sĩ cho phép, hãy nhìn lại vùng da sau mỗi lần chiếu thay vì chỉ dựa vào cảm giác.
Chiếu đèn hồng ngoại sau khi tập gym có giúp giảm ê cơ không?
Có thể giúp phần nào, nhưng bằng chứng không đồng nhất. Cleveland Clinic cho biết với phòng xông hồng ngoại, tuần hoàn tăng khi được làm ấm có thể giúp dịu cơ ê sau vận động. Trong khi đó, tổng quan trên PMC kết luận hồng ngoại không giúp cơ hồi phục sau chấn thương thể thao. Nếu muốn thử, hãy giữ đúng khoảng cách và thời gian ở trên, và đừng chiếu lên vùng da đang viêm nóng đỏ.
Nếu Chạm Spa đã phục vụ quý khách, một dòng chia sẻ sẽ giúp ích cho những khách hàng khác. Viết đánh giá
